CoP (Communities of Practice) เครื่องมือในการสร้างองค์ความรู้อันทรงพลัง

CoP หรือ ชุมชนนักปฏิบัติ ย่อมาจาก Communities of Practice  เปนกลุมคนที่มารวมตัวกันอยางไมเปนทางการ โดยมีวัตถุประสงคเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรูและสรางองคความรูใหมๆ เพื่อชวยใหการทํางานมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลที่ดีขึ้น การรวมตัวในลักษณะนี้มักจะมาจากคนที่อยูในกลุมงานเดียวกันหรือมีความสนใจในเรื่องใดเรื่องหนึ่งรวมกัน โดยมีความไววางใจและความเชื่อมั่นในการแลกเปลี่ยนขอมูลความรูระหวางกันเปนสิ่งสําคัญ โดย CoP จะแตกตางจากการจัดตั้งทีมงานเนื่องจากเปนการรวมกันอยางสมัครใจ ใช้กิจกรรมทางสังคมเชื่อมโยงสมาชิกเขาดวยกัน โดยไมไดมีการมอบหมายงานเฉพาะ แตจะเลือกทําในหัวขอเรื่องที่สนใจรวมกันเทานั้น

การทํา CoP จะมีระยะเวลาในการเริ่มตนและสิ้นสุด โดยหากสมาชิกในกลุมหมดความสนใจหรือบรรลุวัตถุประสงครวมกันแลว กลุม CoP ก็อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้น เชน เปลี่ยนหัวขอของกลุมหรือมีการจัดตั้งกลุม CoP ใหมๆ ขึ้นมา ทั้งนี้ระหวางการอยูรวมกันควรมีการบันทึกสิ่งที่เรียนรูระหวางกัน เพื่อนําไปใชใหเกิดประโยชนดวย

อยางไรก็ตามแม CoP จะเกิดขึ้นโดยการรวมตัวของสมาชิกที่สนใจรวมกันและจัดการกันเองแตก็ตองมีการกําหนดบทบาทที่ชัดเจนเพื่อใหการทํายั่งยืนในระดับหนึ่ง เชน ผูบริหารควรชวยสนับสนุนใหการสื่อสารระหวางสมาชิก CoP เปนไปอยางสะดวก รวดเร็ว พยายามชักจูงหรือทําใหสมาชิกเห็นประโยชนในการพบปะแลกเปลี่ยนความรูระหวางกัน ใหแรงจูงใจหรือรางวัลสําหรับสมาชิกที่ใหความรวมมือและแลกเปลี่ยนเรียนรูเพื่อเปนตัวอยางแกคนอื่น ๆ ตอไป รวมทั้งควรสงเสริมให CoP มีการเติบโตและขยายตัวอย่างต่อเนื่อง

CoP นับเป็นกุญแจสำคัญในการขับเคลื่อนกระบวนการจัดการความรู้ที่ทรงพลังและสร้างความยั่งยืน เนื่องจากการเกิดขึ้นของชุมชนนักปฏิบัตินั้นสะท้อนให้เห็นถึงระบบความสัมพันธ์ทางสังคมในแนวราบ ที่เชื่อว่าจะสามารถเอื้อให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ มีการพัฒนาและจัดการเพื่อยกระดับองค์ความรู้ขององค์กรหรือสังคมได้อย่างมีประสิทธิผล ซึ่งปัจจุบันองค์การต่าง ๆ ได้นำแนวคิดนี้มาใช้ปฏิบัติในองค์กรอย่างจริงจัง

 

ที่มา :

สํานักงาน ก.พ.ร. และสถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ (2549). “คู่มือการสร้างกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้”
http://www.sc.psu.ac.th/units/sckm/document/3manual_activity.pdf

นิคม อ่อนละมัย. “ชุมนุมนักปฏิบัติ (Community of Practice)”.  https://goo.gl/hr13Fi